Spis treści
Jaką pieśń śpiewa się na pogrzebie?
Pieśni pogrzebowe w Kościele katolickim śpiewa się na czterech etapach: przy wprowadzeniu ciała do kościoła, na Mszy świętej, przy ostatnim pożegnaniu i przy grobie. Najczęściej wybiera się „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia” i „Dobry Jezu, a nasz Panie”. Według Katechizmu (KKK 1680-1690) pogrzeb jest modlitwą za zmarłego i wyrazem nadziei zmartwychwstania. Konkretne pieśni rodzina ustala z organistą parafii, w której odbywa się pogrzeb.
Od lat opisuję kościoły Krajny, od Piły po Wysoką. W tych świątyniach wraca ten sam zestaw pieśni żałobnych. Melodie znają wszyscy, choć słowa bywają różne w zależności od miejscowości. Tak wygląda ten repertuar, gdy zestawi się go z księgą liturgiczną, a nie tylko z przyzwyczajeniem. Ogólny przebieg obrzędu, czyli to, co Kościół nazywa pogrzebem katolickim jako sakramentalium, opisałam osobno.
Święty Paweł pisze do Tesaloniczan, żeby nie smucili się jak ci, którzy nie mają nadziei (1 Tes 4,13-14, Biblia Tysiąclecia). Na tym zdaniu opiera się dobór śpiewu. Pieśń pogrzebowa ma być modlitwą, a nie tylko muzycznym tłem do wzruszeń.
„Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie” - Ewangelia według św. Jana 11,25, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999
Na jakich etapach pogrzebu jest śpiew?
Śpiew pojawia się na czterech etapach obrzędu opisanych w księdze Obrzędy pogrzebu dostosowane do zwyczajów diecezji polskich (wyd. 1977). Każdy etap ma inną funkcję, więc pasują do niego inne pieśni:
- Wprowadzenie ciała do kościoła - psalmy i pieśni o miłosierdziu Bożym towarzyszą procesji z trumną.
- Msza święta pogrzebowa - śpiew na wejście, psalm responsoryjny, aklamacja, pieśni na przygotowanie darów, Komunię i uwielbienie.
- Ostatnie pożegnanie - zamyka obrzędy w kościele. Wtedy wybrzmiewa śpiew pożegnania, np. In paradisum albo „Anielski orszak”.
- Droga na cmentarz - w wielu parafiach śpiewa się pieśni maryjne albo odmawia się różaniec.
- Obrzędy przy grobie - po złożeniu trumny najczęściej rozbrzmiewa „Witaj, Królowo” lub „Dobry Jezu, a nasz Panie”.
| Etap obrzędu | Funkcja śpiewu | Przykładowe pieśni |
|---|---|---|
| Wprowadzenie do kościoła | błaganie o miłosierdzie | Ps 130 „Z głębokości wołam do Ciebie, Panie”, „Któryś za nas cierpiał rany” |
| Msza święta | modlitwa wspólnoty, Eucharystia | „Jezu, ufam Tobie”, „Kto się w opiekę odda Panu swemu” |
| Ostatnie pożegnanie | polecenie zmarłego Bogu | In paradisum, „Anielski orszak”, „Przybądźcie z pomocą, Święci Boży” |
| Przy grobie | zawierzenie Maryi, prośba o spoczynek | „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia”, „Dobry Jezu, a nasz Panie” |
Pieśni przy wprowadzeniu ciała do kościoła
Kiedy trumna wjeżdża do świątyni, śpiew jest krótki i pokorny. Tradycyjnie sięga się po psalmy pokutne, przede wszystkim Ps 130 i Ps 51 („Zmiłuj się nade mną, Boże”). Często słychać też pieśni pasyjne, np. „Któryś za nas cierpiał rany”. Zwyczaje różnią się jednak między regionami. W jednej parafii organista zaczyna od psalmu, w innej od pieśni do Miłosierdzia Bożego.
Co śpiewa się przy grobie na cmentarzu?
Przy grobie najczęściej śpiewa się „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia”, czyli polską wersję średniowiecznej antyfony Salve Regina, oraz „Dobry Jezu, a nasz Panie, daj mu wieczne spoczywanie”. Obie pieśnie zgromadzenie zna na pamięć, więc da się je zaśpiewać bez śpiewnika, nawet na wietrze. Rodziny często dołączają też modlitwę „Wieczny odpoczynek”, a w kolejnych dniach modlitwę za zmarłych rodziców i różaniec za zmarłych.
Pieśni pogrzebowe kościelne na Mszy świętej
Pieśni pogrzebowe kościelne śpiewa się na Mszy w czterech miejscach: na wejście, na przygotowanie darów, na Komunię i na uwielbienie po Komunii. Psalm responsoryjny i aklamacja przed Ewangelią są częścią liturgii słowa i nie zastępuje się ich dowolną pieśnią. Takie zasady podaje Instrukcja Konferencji Episkopatu Polski o muzyce liturgicznej z 2017 r.
Z tego wynika praktyczna wskazówka. Pieśń ma pasować do chwili liturgicznej, a nie tylko do nastroju. Sobór Watykański II opisuje muzykę kościelną jako część samej liturgii, a nie jej dekorację. Ogólne zasady doboru śpiewów na każdą Mszę zebrałam w tekście o tym, jak wyglądają propozycje pieśni na Mszę i zasady doboru śpiewów.
Tradycja muzyczna Kościoła jest skarbem nieocenionej wartości, a śpiew święty złączony ze słowami stanowi nieodzowną i integralną część uroczystej liturgii (parafraza) - Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, nr 112, 1963
Jakie pieśni są tradycyjnie śpiewane na Mszy pogrzebowej?
Tradycyjnie na Mszy pogrzebowej śpiewa się pieśni o ufności i miłosierdziu. Najczęściej spotkasz następujące:
- „Jezu, ufam Tobie” - pieśń zawierzenia, często wybierana na wejście albo po Komunii.
- „Kto się w opiekę odda Panu swemu” - parafraza Psalmu 91 z Psałterza Dawidowego Jana Kochanowskiego (1579), śpiewana zwykle na przygotowanie darów.
- „Pan jest pasterzem moim” - śpiewana wersja Psalmu 23, pasująca na Komunię.
- „Któryś za nas cierpiał rany” - krótka pieśń pasyjna, dobra na wejście.
- „Witaj, Pani, Matko Pana”, „Matko Najświętsza, do serca Twego” i inne pieśni maryjne na zakończenie, jeśli parafia ma taki zwyczaj.
Psalm responsoryjny i aklamacje: co należy do liturgii
Psalm responsoryjny jest odpowiedzią zgromadzenia na pierwsze czytanie. Jego tekst pochodzi z lekcjonarza, a nie ze śpiewnika. Najczęściej wybiera się Ps 23, Ps 27 albo Ps 63. Instrukcja KEP o muzyce liturgicznej (2017) nie przewiduje zastępowania go dowolną pieśnią. Tak samo jest z aklamacją „Alleluja” przed Ewangelią. W Wielkim Poście zastępuje ją inny śpiew przed Ewangelią.
Co śpiewa się na Komunię na pogrzebie?
Na Komunię śpiewa się pieśni eucharystyczne albo pieśni o ufności, np. „Pan jest pasterzem moim” lub „Jezu, ufam Tobie”. Komunia trwa kilka minut, więc pieśń powinna mieć 3-5 zwrotek, które zgromadzenie zna.
| Część Mszy | Funkcja | Przykład |
|---|---|---|
| Wejście | zgromadzenie wspólnoty | „Któryś za nas cierpiał rany” |
| Psalm responsoryjny | odpowiedź na słowo Boże | Ps 23 z lekcjonarza |
| Przygotowanie darów | ofiarowanie | „Kto się w opiekę odda Panu swemu” |
| Komunia | zjednoczenie z Chrystusem | „Pan jest pasterzem moim” |
| Uwielbienie po Komunii | dziękczynienie, zawierzenie | „Jezu, ufam Tobie” |
Jakie są stare pieśni pogrzebowe?
Stare pieśnie pogrzebowe to przede wszystkim pieśni ze Śpiewnika kościelnego ks. Jana Siedleckiego (wyd. I 1878) oraz łacińskie śpiewy gregoriańskie: sekwencja Dies irae i antyfona In paradisum. Najstarszą warstwę polskiego repertuaru tworzą pieśni do Matki Bożej i błagania o miłosierdzie. Śpiewano je przy trumnie, w kościele i w domu zmarłego.
Pieśni ze Śpiewnika kościelnego ks. Jana Siedleckiego
Śpiewnik ks. Jana Siedleckiego od XIX wieku porządkuje polski śpiew kościelny. Zawiera osobny dział pieśni za zmarłych. Organiści sięgają po niego do dziś, a kolejne wydania różnią się drobnymi zmianami w tekstach. Z tej tradycji pochodzą m.in.:
- „Dobry Jezu, a nasz Panie” - błagalna pieśń z refrenem o wiecznym spoczynku.
- „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia” - polski przekład antyfony Salve Regina.
- „Anielski orszak niech twą duszę przyjmie” - pieśń pożegnania, polska odpowiedź na In paradisum.
- „Któryś za nas cierpiał rany” - pieśń pasyjna, śpiewana także w Wielkim Poście.
- „Kto się w opiekę odda Panu swemu” - psalm Kochanowskiego, który przez śpiewniki trafił do liturgii.
Dies irae i In paradisum: łacińskie śpiewy żałobne
Dies irae to średniowieczna sekwencja o dniu sądu, tradycyjnie przypisywana Tomaszowi z Celano. Nie jest nazwą całej Mszy żałobnej i nie należy jej mylić z koncertowymi Requiem Mozarta czy Verdiego. Po reformie liturgicznej Soboru Watykańskiego II nie jest obowiązkową częścią Mszy pogrzebowej. Chór może ją jednak wykonać jako utwór dodatkowy. In paradisum („Niech aniołowie zawiodą cię do raju”) to gregoriańska antyfona ostatniego pożegnania. Ma swoje miejsce w obrzędach do dziś.
Jak nazywa się starorzymska pieśń śpiewana na pogrzebach?
Starorzymska pieśń żałobna to nenia (łac. nenia, naenia). Śpiewano ją podczas konduktu, często przy akompaniamencie fletu. Wykonywały ją płaczki (praeficae). Nenia jest tłem kulturowym, a nie elementem liturgii chrześcijańskiej. Słowo przetrwało w poezji jako określenie lamentu żałobnego.
Czym różni się tradycja liturgiczna od zwyczaju ludowego?
Tradycja liturgiczna to śpiewy przewidziane w księdze Obrzędy pogrzebu. Zwyczaj ludowy to wszystko, co wyrosło obok niej, np. śpiewy przy czuwaniu w domu zmarłego, wieczorne różańce czy pieśni w drodze na cmentarz. Oba porządki mają wartość. W kościele pierwszeństwo ma jednak liturgia.
Jaka jest ostatnia pieśń na pogrzebie?
Ostatnią pieśnią w kościele jest śpiew ostatniego pożegnania: antyfona In paradisum („Niech aniołowie zawiodą cię do raju”) albo polska pieśń „Anielski orszak niech twą duszę przyjmie”. Przy grobie, po złożeniu trumny, ostatnim śpiewem bywa najczęściej „Witaj, Królowo”. Kolejność ustala prowadzący obrzęd według księgi Obrzędy pogrzebu (1977).
Co śpiewa się przy ostatnim pożegnaniu w kościele?
Przy ostatnim pożegnaniu śpiewa się jedną z pieśni polecających zmarłego Bogu. Katechizm opisuje ten moment jako pożegnanie zmarłego przez wspólnotę Kościoła (KKK 1680-1690). Możliwe są cztery warianty:
- „Przybądźcie z pomocą, Święci Boży” - responsorium z prośbą do świętych i aniołów.
- „Anielski orszak niech twą duszę przyjmie” - najpopularniejsza polska pieśń pożegnania.
- In paradisum - łacińska antyfona gregoriańska, często w wykonaniu scholi.
- „Dobry Jezu, a nasz Panie” - gdy zgromadzenie nie zna pozostałych melodii.
Kto ustala kolejność śpiewów na koniec obrzędu?
Kolejność ustala kapłan prowadzący pogrzeb razem z organistą. Księga podaje kilka możliwych śpiewów i modlitw, a lokalna praktyka wybiera spośród nich. Dlatego w dwóch sąsiednich parafiach koniec pogrzebu może brzmieć zupełnie inaczej.
Współczesne pieśni pogrzebowe: co pasuje do liturgii, a co poza nią
Współczesne pieśni pogrzebowe mogą zabrzmieć w kościele, jeśli ich treść jest modlitwą i mówi o nadziei zmartwychwstania. Piosenka świecka nie należy do liturgii Mszy. Jej miejsce to stypa albo spotkanie wspomnieniowe. O repertuarze w kościele decyduje duszpasterz z organistą. Tak wygląda ogólna praktyka Kościoła w Polsce, opisana w Instrukcji KEP z 2017 r.
Barka, Pan jest pasterzem moim i inne pieśni religijne
„Barka” bywa śpiewana na pogrzebach, zwłaszcza osób związanych z ruchem oazowym albo z pamięcią o Janie Pawle II, który bardzo ją lubił. Najczęściej brzmi po Komunii. Mostem między tradycją a współczesnością jest Psalm 23 („Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego”, Ps 23,1 BT). Ma wiele śpiewanych opracowań. Przy wyborze pieśni religijnej sprawdzają się trzy kryteria:
- Treść pieśni jest modlitwą albo mówi o nadziei zmartwychwstania.
- Pieśń ma swoje miejsce w obrzędzie, np. po Komunii, a nie zamiast psalmu.
- Zgromadzenie zna melodię i może śpiewać razem z organistą.
- Tekst nie skupia się wyłącznie na smutku rozstania.
- Organista ma nuty i zna wersję, którą rodzina chce usłyszeć.
Piosenka świecka na pogrzebie: gdzie jest jej miejsce
Piosenka świecka nie należy do liturgii Mszy pogrzebowej, bo śpiew w kościele jest modlitwą i ma odpowiadać części obrzędu. Ulubiony utwór zmarłego może zabrzmieć na stypie, podczas spotkania wspomnieniowego albo w domu pogrzebowym przed wyprowadzeniem. To ta sama granica, którą opisuję w tekście o tym, co wolno zagrać w kościele na ślubie.
| Rodzaj utworu | W liturgii Mszy | Poza liturgią |
|---|---|---|
| Pieśń ze śpiewnika kościelnego | tak, w odpowiedniej części | tak |
| Współczesna pieśń religijna („Barka”) | po uzgodnieniu z organistą | tak |
| Utwór chóralny (Dies irae, Requiem) | jako dodatek, po uzgodnieniu | tak |
| Piosenka świecka | nie | tak: stypa, spotkanie wspomnieniowe |
Skąd się biorą pieśni „Żegnaj nam”, „Odchodzisz od nas” i „Do Ciebie idę”?
Te tytuły często wpisuje się w wyszukiwarkę. To pieśni krążące w obiegu lokalnym, w kilku wersjach tekstu i melodii. Zanim trafią do programu pogrzebu, porównaj wersję z organistą i zapytaj, czy pasują do obrzędu.
Jaki jest tekst pieśni na pogrzeb?
Teksty tradycyjnych pieśni pogrzebowych należą do domeny publicznej i można je drukować według śpiewnika, z podaniem wydania. Teksty współczesne bywają chronione prawem autorskim. W książeczce lepiej podać wtedy tytuł i pierwsze słowa. Wersje różnią się między śpiewnikami, dlatego przed drukiem porównaj je z wersją, z której korzysta organista.
Pierwsze zwrotki najczęściej śpiewanych pieśni
Poniżej pierwsze słowa pieśni, które da się zaśpiewać w każdym kościele w Polsce. Pełne teksty znajdziesz w śpiewniku parafialnym:
- „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia”: „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia, życie, słodyczy i nadziejo nasza, witaj!”
- „Dobry Jezu, a nasz Panie”: refren „Dobry Jezu, a nasz Panie, daj mu wieczne spoczywanie”, przy kilku zmarłych „daj im”.
- „Kto się w opiekę odda Panu swemu”: „Kto się w opiekę odda Panu swemu, a całym sercem szczerze ufa Jemu, śmiele rzec może: mam obrońcę Boga, nie przyjdzie na mnie żadna straszna trwoga.”
- „Anielski orszak”: „Anielski orszak niech twą duszę przyjmie”, dalsze wersy różnią się w śpiewnikach.
- Psalm 23: „Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego” (Ps 23,1 BT).
Teksty chronione prawem autorskim a książeczka na pogrzeb
Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych chroni majątkowe prawa autorskie przez 70 lat od śmierci twórcy (art. 36). Dlatego pełny tekst „Barki” czy innych współczesnych pieśni lepiej zastąpić w książeczce tytułem i incipitem. Zgromadzenie i tak śpiewa je z pamięci. To informacja ogólna, która nie zastępuje porady prawnej.
Jak przygotować książeczkę z tekstami na pogrzeb?
Książeczkę przygotujesz w czterech krokach:
- Ułóż tytuły pieśni w kolejności obrzędu: wejście, Msza, pożegnanie, grób.
- Zmieść całość na jednej kartce A5 złożonej na pół.
- Pełne teksty podaj tylko dla pieśni tradycyjnych, przy współczesnych zostaw tytuł.
- Przed drukiem daj organiście jeden egzemplarz do sprawdzenia wersji.
Jak dobrać pieśni na pogrzeb krok po kroku
Dobór pieśni na pogrzeb zaczyna się od rozmowy w kancelarii parafii, w której odbywa się pogrzeb, a kończy uzgodnieniem listy z organistą 1-2 dni wcześniej. Rodzina proponuje, ale repertuar w kościele ustala duszpasterz z organistą. Tak wygląda ogólna praktyka w Kościele w Polsce. Szczegóły zależą od parafii.
- Kancelaria parafii - ustal termin i przebieg obrzędu, np. czy Msza będzie w kościele, a pożegnanie w kaplicy cmentarnej.
- Lista 4-6 propozycji - przypisz każdą pieśń do etapu obrzędu i dodaj jedną rezerwową.
- Ulubione pieśni zmarłego - uwzględnij je, jeśli pasują do liturgii. Te, które nie pasują, przenieś na stypę.
- Chór lub solista - zdecyduj, czy oprócz organisty ma śpiewać schola, chór albo solista.
- Druk tekstów - przygotuj książeczkę dopiero po zatwierdzeniu listy.
Ten schemat przypomina przygotowanie ślubu, opisane w artykule pieśni ślubne na wejście, przysięgę i wyjście. Różnica polega na tym, że przy pogrzebie zwykle jest na to tylko kilka dni.
Rozmowa z organistą: co przygotować
Na rozmowę weź imię zmarłego, listę pieśni z wariantem rezerwowym i informację, czy rodzina chce, by ktoś zabrał głos. W kościołach Krajny, które opisuję, organista często jest jedyną osobą prowadzącą śpiew. W barokowym kościele NMP Różańcowej w Wysokiej chór muzyczny zbudowano w latach 1926-1939 (regionwielkopolska.pl). W 2021 r. parafia współorganizowała tam II Ogólnopolski Konkurs Chórów on-line „O Crux Ave” (PZChiO). Przykład z Wysokiej pokazuje, że muzyka sakralna ma w Krajnie żywą tradycję.
Kiedy ustalić pieśni z organistą?
Pieśni najlepiej ustalić z organistą 1-2 dni przed pogrzebem, po rozmowie w kancelarii. Daje to czas na przygotowanie nut mniej znanej pieśni albo na uzgodnienie udziału solisty.
Czy trzeba dać ofiarę organiście lub chórowi?
To zależy od zwyczaju parafii. Ofiara jest dobrowolna, a jej wysokości nie narzuca żadna ogólna reguła. O zwyczaj najprościej zapytać bezpośrednio na miejscu, w kancelarii albo u organisty.
Najczęstsze błędy przy wyborze pieśni pogrzebowych
Najczęstszym błędem przy wyborze pieśni pogrzebowych jest zastępowanie psalmu responsoryjnego dowolną pieśnią. Drugim są pieśni, których zgromadzenie nie zna, przez co nikt nie śpiewa. Instrukcja KEP o muzyce liturgicznej (2017) przypomina, że śpiew ma odpowiadać części liturgii. Większości tych pomyłek można uniknąć jedną rozmową z organistą.
Ile pieśni śpiewa się na pogrzebie?
Na typowym pogrzebie z Mszą śpiewa się 5-8 pieśni: jedną na wejście, 3-4 w czasie Mszy, jedną przy pożegnaniu i 1-2 przy grobie. Do tego dochodzi psalm responsoryjny z lekcjonarza. Przy grobie obrzęd jest krótki, więc dwie pieśni zwykle wystarczą.
Czego unikać przy wyborze pieśni na pogrzeb?
Poniższe pomyłki zdarzają się najczęściej i łatwo ich uniknąć:
- Zastępowanie psalmu responsoryjnego ulubioną pieśnią zmarłego.
- Pieśni nieznane zgromadzeniu, przy których ludzie stoją w ciszy.
- Piosenka świecka na Komunię wybrana bez uzgodnienia z organistą.
- Druk tekstów w wersji z internetu, innej niż ta, którą zagra organista.
- Zbyt wiele pieśni przy grobie, gdy obrzęd trwa kilkanaście minut.
- Ustalanie repertuaru w dniu pogrzebu, bez czasu na przygotowanie nut.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki tekst napisać na pożegnanie zmarłego na pogrzebie?
Krótkie wspomnienie trwa zwykle 2-3 minuty i mówi o osobie, jej życiu i wierze, bez długiej biografii. Miejsce i moment wystąpienia, np. na końcu Mszy albo przy grobie, ustala się wcześniej z prowadzącym obrzęd. Dobrze zakończyć je wezwaniem do modlitwy za zmarłego.
Jaki jest tekst pieśni „Ostatni dzwon”?
„Ostatni dzwon” to pieśń z obiegu lokalnego. Jej słowa krążą w kilku wersjach i nie należy ona do podstawowego repertuaru liturgicznego. Przed drukiem albo wykonaniem porównaj wersję tekstu z organistą parafii, w której odbywa się pogrzeb.
Jak nazywa się pieśń „Witaj, Królowo” po łacinie?
Łaciński pierwowzór to antyfona Salve Regina. Jest to jedna z czterech antyfon maryjnych, śpiewana w Kościele od średniowiecza. Polski przekład „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia” najczęściej zamyka obrzędy przy grobie.
Czy organista może odmówić zagrania wybranej pieśni?
Tak, jeśli pieśń nie pasuje do liturgii. Repertuar w kościele ustala duszpasterz prowadzący pogrzeb razem z organistą, a nie sama rodzina. Organista zwykle zaproponuje wtedy pieśń religijną o podobnej treści albo podpowie, by utwór zabrzmiał na stypie.
Czy na pogrzebie może śpiewać solista spoza parafii?
To zależy od zgody duszpasterza i organisty parafii, w której odbywa się pogrzeb. Solistę i jego repertuar zgłasza się przy ustalaniu przebiegu obrzędu. Dobrze, by przed Mszą spotkał się z organistą i uzgodnił tonacje.
Czy zamiast śpiewu można puścić nagranie?
Nie w czasie liturgii Mszy. Kościół zakłada śpiew i muzykę wykonywane na żywo, przez organistę, chór albo zgromadzenie. Nagranie ulubionego utworu można odtworzyć poza liturgią, np. na stypie albo w domu pogrzebowym.
Czy w Wielkim Poście śpiewa się na pogrzebie inne pieśni?
Tak, częściowo. W Wielkim Poście nie śpiewa się „Alleluja” przed Ewangelią, tylko inną aklamację. Organiści chętniej sięgają wtedy po pieśni pasyjne, np. „Któryś za nas cierpiał rany”. Pieśni przy grobie zwykle pozostają te same.
Ewa Lubańska - mieszka w Pile i od lat opisuje kościoły i dawne miasteczka Krajny, z ich drewnianymi dzwonnicami, murami przykościelnymi i rzeźbionym wyposażeniem.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. pol. Pallottinum, Poznań 1994, nr 1680-1690 (Pogrzeb chrześcijański).
- Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, 1963, nr 112-121.
- Konferencja Episkopatu Polski, Instrukcja o muzyce liturgicznej, 2017, dokumenty na episkopat.pl.
- Obrzędy pogrzebu dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, Księgarnia św. Jacka, Katowice 1977.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999 (1 Tes 4,13-14; Ps 23; J 11,25).
- ks. Jan Siedlecki, Śpiewnik kościelny, wyd. I 1878 oraz wydania późniejsze.
- Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 36.
- Region Wielkopolska: Kościół pw. NMP Różańcowej w Wysokiej, katalog obiektów.
- PZChiO: II Ogólnopolski Konkurs Chórów on-line „O Crux Ave” Wysoka 2021.




