Czy są dwie wersje wierze w boga?

Tekst: Ewa Lubańska · aktualizacja 28.10.2026

Spis treści

Dlaczego są dwie wersje Wierzę w Boga?

Tak, w Kościele katolickim w użyciu są dwie wersje Wierzę w Boga: krótszy Skład Apostolski i dłuższe Credo nicejsko-konstantynopolitańskie. Skład Apostolski to dawne wyznanie chrzcielne Kościoła w Rzymie. Credo powstało na soborach w Nicei (325) i Konstantynopolu (381). Według Katechizmu Kościoła Katolickiego (KKK 194-195) oba teksty wyrażają tę samą wiarę. Różnią się celem i miejscem w modlitwie.

Często słyszę to pytanie przy okazji różańca. Na krzyżyku odmawia się krótszy tekst, a w niedzielę na Mszy w kościele słychać dłuższy. Obie wersje są poprawne. Nie ma tu „lepszego” ani „gorszego” Wierzę w Boga. Każdy z tych tekstów ma po prostu inną historię.

• Skład Apostolski to wyznanie wiary związane z chrztem w Kościele rzymskim, które streszcza wiarę apostołów (KKK 194).
• Credo nicejsko-konstantynopolitańskie to owoc dwóch pierwszych soborów powszechnych, Nicei z 325 r. i Konstantynopola z 381 r. (KKK 195).
• Treść wiary jest w obu tekstach ta sama. Katechizm podaje je obok siebie, na początku wykładu o wyznaniu wiary.
• Funkcja jest inna: krótszy tekst służył chrzcielnej katechezie, dłuższy obronie wiary przed sporami IV wieku.
• Nazwa łacińska „Credo” to pierwsze słowo obu wyznań, czyli „wierzę”.

Skład Apostolski: dawne wyznanie chrzcielne Kościoła rzymskiego

Skład Apostolski to krótkie wyznanie wiary Kościoła zachodniego. Ma prostą, trynitarną budowę, wiąże się z chrztem i jest łatwy do zapamiętania. Katechizm wyjaśnia, skąd wzięła się nazwa:

Skład Apostolski nazywa się tak dlatego, że uważa się go za wierne streszczenie wiary apostołów. Jest to starożytny symbol chrzcielny Kościoła Rzymu (parafraza). Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 194, wyd. polskie Pallottinum 1994

Istnieje dawna opowieść, że każdy z dwunastu apostołów ułożył jedno zdanie tego tekstu. To pobożna tradycja, a nie fakt historyczny. Katechizm mówi o „streszczeniu wiary apostołów”, nie o ich osobistym autorstwie. Tekst kształtował się w Rzymie przez kilka pierwszych stuleci.

Credo nicejsko-konstantynopolitańskie: owoc soborów z 325 i 381 r.

Credo nicejsko-konstantynopolitańskie to wyznanie wiary opracowane przez Sobór Nicejski I (325) i uzupełnione przez Sobór Konstantynopolitański I (381). W Nicei biskupi odpowiadali na naukę Ariusza, który przeczył pełnemu bóstwu Syna. W Konstantynopolu dopowiedziano wyraźniej prawdę o Duchu Świętym.

Symbol nicejsko-konstantynopolitański czerpie swój autorytet z tego, że jest owocem dwóch pierwszych soborów powszechnych (325 i 381) i pozostaje wspólny wielkim Kościołom Wschodu i Zachodu (parafraza). Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 195, wyd. polskie 1994

Nie należy mylić Soboru Nicejskiego I z Soborem Nicejskim II z 787 r., który dotyczył kultu obrazów.

Skąd w Biblii biorą się wyznania wiary?

Krótkie formuły wiary pojawiają się już w Nowym Testamencie, zanim ktokolwiek ułożył Skład Apostolski. Święty Paweł przekazuje w 1 Kor 15,3-5, że Chrystus umarł za nasze grzechy, został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia i ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu. W Rz 10,9 łączy zbawienie z wyznaniem ustami, że Jezus jest Panem, i z wiarą w Jego zmartwychwstanie.

„Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”. Ewangelia według św. Mateusza 28,19, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 1999

Właśnie ta trynitarna formuła chrzcielna stała się szkieletem obu wyznań: Ojciec, Syn i Duch Święty.

Czy obie wersje mają w Kościele tę samą wartość?

Tak. Katechizm (KKK 192-195) uznaje różne wyznania wiary za wyraz jednej wiary Kościoła. Krótszy tekst nie jest wersją „uproszczoną dla dzieci”, a dłuższy nie jest „ważniejszy”. Różnią się zwyczajem użycia, a nie prawdziwością.

Czym się różni Credo od Składu Apostolskiego?

Credo nicejsko-konstantynopolitańskie jest dłuższe. Rozwija prawdę o Synu, który jest „współistotny Ojcu”, i o Duchu Świętym, „Panu i Ożywicielu”. Skład Apostolski jest krótszy, ale zawiera dwa zdania, których w Credo nie ma: o zstąpieniu do piekieł i o świętych obcowaniu. Oba wyrażają tę samą wiarę (KKK 194-195).

Gdy położy się oba teksty obok siebie, różnice widać od razu. Wypisuję najważniejsze:

• Długość: Skład Apostolski liczy około 80 słów, a Credo nicejsko-konstantynopolitańskie ponad dwa razy więcej.
• Pochodzenie: Skład wyrósł z praktyki chrzcielnej w Rzymie, Credo z decyzji dwóch soborów powszechnych.
• Pierwsze słowa: krótszy tekst zaczyna się od „Wierzę w Boga”, dłuższy od „Wierzę w jednego Boga”.
• Nauka o Synu: Credo dodaje „Bóg z Boga, Światłość ze Światłości”, „zrodzony, a nie stworzony”.
• Nauka o Duchu Świętym: Credo dopowiada, że Duch „od Ojca i Syna pochodzi” i „mówił przez proroków”.
• Kościół: Skład mówi o „świętym Kościele powszechnym”, Credo o Kościele „jednym, świętym, powszechnym i apostolskim”.

Różnice w treści: co dopowiada wersja dłuższa

Dłuższa wersja precyzuje to, co w IV wieku budziło spory. Słowo współistotny oznacza, że Syn ma tę samą boską naturę co Ojciec, a nie podobną. Sobór w Nicei przyjął je właśnie przeciw arianizmowi. Zdanie „zrodzony, a nie stworzony” wyklucza myśl, że Syn byłby najdoskonalszym ze stworzeń.

Czego nie ma w Credo nicejskim, a jest w krótszej wersji?

Skład Apostolski zawiera dwa zdania nieobecne w Credo nicejsko-konstantynopolitańskim: „zstąpił do piekieł” i „świętych obcowanie”. Pierwsze nie mówi o piekle potępionych, ale o krainie umarłych, którą Pismo nazywa Szeolem lub Hadesem (KKK 633). Dlatego w objaśnieniach czytamy często „zstąpił do otchłani”. Drugie zdanie mówi o jedności wszystkich wierzących, żywych i zmarłych (KKK 946-962). Z tą prawdą wiąże się zresztą nauka o odpuście parafialnym i zupełnym.

Filioque: jedno słowo, które dzieli Wschód i Zachód

Filioque to po łacinie „i od Syna”. Tradycja łacińska wyznaje, że Duch Święty pochodzi od Ojca i Syna, a Kościoły wschodnie mówią o pochodzeniu od Ojca (KKK 246-248). Katechizm podaje, że formułę tę stopniowo dopuszczano w liturgii łacińskiej między VIII a XI wiekiem (KKK 247). Kościół prawosławny odmawia Credo bez tego dodatku. Nie odrzuca jednak całego wyznania, różnica dotyczy jednego sformułowania.

Tabela: krótsza i dłuższa wersja obok siebie

Fragmenty, które najczęściej się mylą, zestawiłam poniżej. Łatwo przejrzeć je wzrokiem przed Mszą albo różańcem.

Element	Skład Apostolski (krótsza wersja)	Credo nicejsko-konstantynopolitańskie (dłuższa wersja)
Początek	Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego	Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego
Stworzenie	Stworzyciela nieba i ziemi	Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych
Bóstwo Syna	Syna Jego jedynego, Pana naszego	Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, współistotny Ojcu
Wcielenie	począł się z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny	za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy
Śmierć	umęczon, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion, zstąpił do piekieł	ukrzyżowany również za nas, umęczony i pogrzebany
Duch Święty	Wierzę w Ducha Świętego	Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi
Kościół	święty Kościół powszechny, świętych obcowanie	jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół
Rzeczy ostateczne	ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny	wskrzeszenie umarłych i życie wieczne w przyszłym świecie

Kiedy odmawia się którą wersję Wierzę w Boga?

Na niedzielnej Mszy i w uroczystości wierni zwykle odmawiają Credo nicejsko-konstantynopolitańskie, bo Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (OWMR 67-68, 2002) przewiduje wtedy wyznanie wiary. Skład Apostolski otwiera różaniec i należy do codziennego pacierza. Mszał dopuszcza go także w liturgii, zwłaszcza w Wielkim Poście i okresie wielkanocnym.

• Msza w niedziele i uroczystości: wyznanie wiary po homilii, zwykle w wersji nicejsko-konstantynopolitańskiej (OWMR 68).
• Wielki Post i okres wielkanocny: trzecie wydanie wzorcowe Mszału Rzymskiego (2002) pozwala zastąpić Credo Składem Apostolskim jako chrzcielnym symbolem Kościoła rzymskiego.
• Różaniec: Skład Apostolski na krzyżyku, przed pierwszym „Ojcze nasz”.
• Pacierz i katecheza: dzieci najpierw uczą się Składu Apostolskiego.
• Chrzest: rodzice i chrzestni odpowiadają „wierzę” na pytania kapłana, ułożone według Składu Apostolskiego.
• Msze w tygodniu: w zwykły dzień powszedni wyznania wiary zazwyczaj się nie odmawia.

Wyznanie wiary na niedzielnej Mszy

Wyznanie wiary należy do liturgii słowa i następuje po homilii. Według OWMR 67 lud odpowiada w ten sposób na usłyszane słowo Boże i przypomina sobie główne prawdy wiary. To celebrans prowadzi wybór tekstu zgodnie z księgami liturgicznymi. Jeśli zastanawiasz się, dlaczego w danej parafii słychać krótszą wersję, najprościej zapytać w zakrystii albo w kancelarii.

Wierzę w Boga na początku różańca i w codziennym pacierzu

Różaniec zaczyna się od Składu Apostolskiego, odmawianego na krzyżyku. Szczegółowy opis znajdziesz w tekście Wierzę w Boga na początku różańca. Mnie ten wątek szczególnie bliski, bo kościół w Wysokiej nosi wezwanie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej. Odpust przypada tam w niedzielę najbliższą 7 października, czyli wspomnieniu Matki Bożej Różańcowej (według karty parafii na stronie Diecezji Bydgoskiej, stan na październik 2026).

Którą wersję ludzie nazywają „kościelną”?

Zwykle chodzi o dłuższe Credo, bo tę wersję słychać na niedzielnej Mszy. To potoczna nazwa, a nie liturgiczna. Oba teksty są „kościelne” w tym samym stopniu.

Jak odmawia się Wierzę w Boga?

Wierzę w Boga odmawia się w całości, spokojnie, a na Mszy na stojąco i razem z całą wspólnotą. Przy słowach o wcieleniu wszyscy skłaniają się głęboko, a w Boże Narodzenie i uroczystość Zwiastowania Pańskiego przyklękają (OWMR 137, 2002). Prywatnie można modlić się w dowolnej postawie.

1. Zacznij od znaku krzyża, jeśli modlisz się prywatnie albo zaczynasz różaniec.
2. Wybierz jedną wersję i odmów ją do końca, bez przeskakiwania do drugiej.
3. Mów spokojnym tempem, zdanie po zdaniu, tak żeby słyszeć treść, a nie tylko rytm.
4. We wspólnocie mów razem z innymi albo na przemian, jeśli tak prowadzi celebrans lub prowadzący różaniec.
5. Na Mszy wstań na wyznanie wiary i pochyl się przy słowach o wcieleniu.
6. Zakończ słowem „Amen”, które potwierdza całą wypowiedzianą treść (KKK 1064).

Czy na Credo się klęka, czy stoi?

Na Credo się stoi. Wyjątkiem są słowa o wcieleniu w Boże Narodzenie (25 grudnia) i w uroczystość Zwiastowania Pańskiego (25 marca). Wtedy wierni przy tych słowach przyklękają. W pozostałe dni wystarczy głęboki skłon.

Skłon przy słowach o wcieleniu: gest w czasie Mszy

Gest dotyczy zdania „i za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem”. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego opisuje go tak:

Przy słowach o wcieleniu wszyscy głęboko się pochylają, a w uroczystości Zwiastowania i Narodzenia Pańskiego przyklękają (parafraza). Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, nr 137, 2002

Ten skłon oddaje cześć tajemnicy, że Bóg stał się człowiekiem. Kto zwiedza barokowe wnętrza Krajny, spotyka ją także w sztuce. W Wysokiej ozdobna belka tęczowa z krucyfiksem pochodzi z warsztatu Ephraima Gerlacha z Chełmna (według serwisu „Zabytki z drewna” Diecezji Bydgoskiej).

Najczęstsze pomyłki w tekście

Większość pomyłek bierze się z mieszania dwóch wersji. Oto te, które słyszę najczęściej:

• Wplatanie „Bóg z Boga, Światłość ze Światłości” do Składu Apostolskiego na różańcu.
• Mówienie „narodził się z Maryi Dziewicy” w krótszym tekście, który ma „z Maryi Panny”.
• Opuszczanie zdania „świętych obcowanie”, bo brzmi archaicznie.
• Skracanie „Stworzyciela nieba i ziemi” do samego „Stworzyciela”.
• Zamiana „Ponckim Piłatem” na „Poncjuszem Piłatem” w krótszej wersji. Forma z Poncjuszem należy do Credo.

Dla uczących się mam prostą radę: najpierw opanuj Skład Apostolski, a dłuższe Credo czytaj z mszalika, dopóki nie wejdzie w pamięć.

Wierzę w Boga: pełny tekst obu wersji

Pełny tekst obu wersji Wierzę w Boga podaję w brzmieniu używanym w Polsce, za Mszałem Rzymskim dla diecezji polskich (1986) i polskim wydaniem Katechizmu Kościoła Katolickiego (Pallottinum 1994). Oba teksty można skopiować lub wydrukować. Przy wątpliwościach co do słowa rozstrzyga aktualny mszalik albo księga liturgiczna w Twojej parafii.

Skład Apostolski - tekst modlitwy

Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego, który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny, umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych. Wierzę w Ducha Świętego, święty Kościół powszechny, świętych obcowanie, grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny. Amen.

Credo nicejsko-konstantynopolitańskie - tekst z Mszału

Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego wszystko się stało. On to dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Ukrzyżowany również za nas, pod Poncjuszem Piłatem został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo. I wstąpił do nieba, siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych, a królestwu Jego nie będzie końca. Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę, który mówił przez Proroków. Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych. I życia wiecznego w przyszłym świecie. Amen.

Czy tekst Wierzę w Boga się zmieniał?

Tak, ale stopniowo i na przestrzeni wieków, a nie w jednej nagłej reformie. Treść wyznania pozostaje ta sama, zmieniało się brzmienie przekładu. Kilka rzeczy dobrze mieć na uwadze:

• Archaiczne formy „umęczon”, „ukrzyżowan”, „pogrzebion” to ślad dawnej polszczyzny, zachowany w pacierzu.
• Słowo „piekła” w Składzie Apostolskim Katechizm objaśnia jako krainę zmarłych, czyli otchłań (KKK 633).
• Słowo Filioque weszło do liturgii łacińskiej między VIII a XI wiekiem (KKK 247).
• Polskie brzmienie Credo na Mszy ustala Mszał zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski.
• Śpiewane wersje Credo mogą mieć drobne różnice wynikające z melodii. Nie zastępują tekstu mszalnego w modlitwie mówionej.

Co wyznajemy w Credo? Artykuły wiary w skrócie

W Credo wyznajemy wiarę w Boga w trzech Osobach. Katechizm (KKK 190) dzieli symbol wiary na trzy części: o Ojcu i stworzeniu, o Synu i odkupieniu oraz o Duchu Świętym i uświęceniu. Tradycja dzieli Skład Apostolski na dwanaście artykułów (KKK 191). Pierwsza część Katechizmu objaśnia je po kolei (KKK 196).

Na ile części dzieli się Credo?

Credo dzieli się na trzy części, zgodnie z trzema Osobami Trójcy Świętej (KKK 190). Odpowiada to formule chrzcielnej z Mt 28,19. Dlatego w obrzędzie chrztu kapłan pyta o wiarę w Ojca, w Syna i w Ducha Świętego osobno.

• Część pierwsza: Bóg Ojciec i dzieło stworzenia.
• Część druga: Jezus Chrystus, Jego wcielenie, męka, zmartwychwstanie i powtórne przyjście.
• Część trzecia: Duch Święty, Kościół, odpuszczenie grzechów i życie wieczne.
• Zakończenie: „Amen”, czyli potwierdzenie całej wyznanej wiary.

Ile artykułów ma Skład Apostolski?

Skład Apostolski ma według tradycji dwanaście artykułów, na pamiątkę dwunastu apostołów (KKK 191). Przy każdym podaję numer, od którego zaczyna się jego objaśnienie w Katechizmie:

1. Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi: Bóg jest jeden, jest Ojcem i Stwórcą (KKK od nr 198).
2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego: Jezus jest Synem Bożym i Panem (KKK od nr 422).
3. Który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny: Syn Boży stał się człowiekiem (KKK od nr 456).
4. Umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion: męka i śmierć dla zbawienia ludzi (KKK od nr 571).
5. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał: Chrystus wśród zmarłych i Jego zmartwychwstanie (KKK od nr 631).
6. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca: wniebowstąpienie (KKK od nr 659).
7. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych: powtórne przyjście i sąd (KKK od nr 668).
8. Wierzę w Ducha Świętego: trzecia Osoba Trójcy (KKK od nr 683).
9. Święty Kościół powszechny, świętych obcowanie: Kościół i jedność wierzących (KKK od nr 748).
10. Grzechów odpuszczenie: Bóg przebacza w chrzcie i w sakramencie pokuty (KKK od nr 976).
11. Ciała zmartwychwstanie: zmartwychwstanie umarłych (KKK od nr 988).
12. Żywot wieczny: życie wieczne z Bogiem (KKK od nr 1020).

Jak artykuły wiary łączą się z życiem chrześcijanina?

Artykuły wiary są punktem odniesienia dla wszystkich innych tematów katechezy. Zdanie o odpuszczeniu grzechów prowadzi do nauki o sakramencie pokuty i o tym, czym grzechy ciężkie różnią się od lekkich. Świadome odrzucenie wyznania wiary to z kolei temat tekstu o tym, czym jest apostazja i jakie ma skutki. Katechizm przypomina (KKK 197), że odmawiając Credo z wiarą, wchodzimy w jedność z Bogiem i z całym Kościołem.

Najczęściej zadawane pytania

Jak nauczyć dziecko Wierzę w Boga?

Najlepiej zacząć od krótszej wersji, czyli Składu Apostolskiego, i uczyć po jednym zdaniu dziennie, odmawiając je razem. Pomaga powiązanie zdań z obrazkami z Biblii dla dzieci: stworzenie świata, Boże Narodzenie, krzyż, pusty grób. Dłuższe Credo dziecko pozna z czasem, słuchając go na niedzielnej Mszy.

Czy Skład Apostolski napisali apostołowie?

Nie w sensie dosłownym. Katechizm wyjaśnia, że nazwa wynika stąd, że tekst uważa się za wierne streszczenie wiary apostołów (KKK 194). Opowieść o dwunastu apostołach, z których każdy ułożył jedno zdanie, to późniejsza tradycja, a nie fakt historyczny.

Co znaczy słowo Credo?

Credo to po łacinie „wierzę”, pierwsze słowo wyznania wiary w języku łacińskim. Od niego pochodzi nazwa obu tekstów. Po polsku mówimy po prostu „Wierzę w Boga”, „wyznanie wiary” albo „symbol wiary”.

Czy prawosławni i protestanci odmawiają to samo Credo?

Credo nicejsko-konstantynopolitańskie jest wspólnym dziedzictwem chrześcijan Wschodu i Zachodu (KKK 195). Prawosławni odmawiają je bez słowa Filioque, czyli bez zdania, że Duch Święty pochodzi „i od Syna”. Wiele wspólnot protestanckich używa w nabożeństwach obu tekstów, zarówno Składu Apostolskiego, jak i Credo nicejskiego.

Gdzie jest Wierzę w Boga w Katechizmie?

Katechizm drukuje oba teksty obok siebie w pierwszej części, przed objaśnieniem kolejnych artykułów wiary. Wyjaśnienie, czym są wyznania wiary, zawierają punkty 185-197. Cała druga sekcja pierwszej części KKK jest ułożona według Składu Apostolskiego.

Czy Wierzę w Boga to modlitwa, czy wyznanie?

Jedno i drugie. Wierzę w Boga to przede wszystkim wyznanie prawd wiary, ale odmawia się je jako modlitwę, prywatnie i we wspólnocie. Katechizm zachęca, by odmawiać Credo z wiarą, bo jest ono wspólną odpowiedzią Kościoła na Boże słowo (KKK 197).

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. polskie, Pallottinum, Poznań 1994 (oryginał 1992), nr 185-197, 246-248, 633, 946-962. Tekst online: Katechizm Kościoła Katolickiego - Opoka.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: 1 Kor 15,3-5; Rz 10,9; Mt 28,19. Tekst online: Biblia Tysiąclecia - Deon.
3. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (Institutio Generalis Missalis Romani), 2002, nr 67-68 i 137. Tekst łaciński: Stolica Apostolska - vatican.va.
4. Mszał Rzymski dla diecezji polskich, Pallottinum, Poznań 1986, Obrzędy Mszy: wyznanie wiary.
5. Diecezja Bydgoska, karta parafii Matki Bożej Różańcowej w Wysokiej (stan na październik 2026): diecezja.bydgoszcz.pl.
6. Zabytki z drewna, projekt Diecezji Bydgoskiej, kościół pw. Najświętszej Marii Panny Różańcowej w Wysokiej: zabytkidrewniane.pl.